Dieper loslaten: deze onmisbare mindfulness oefening laat je in vertrouwen loslaten

Dieper loslaten: deze onmisbare mindfulness oefening laat je in vertrouwen loslaten

Mindfulness is de techniek van het loslaten. In de mindfulness cursus heb je allerlei technieken geleerd om vervelende gedachten en gevoelens te leren loslaten. Wil je echter nog dieper leren loslaten, dan volstaat het niet langer om alleen de mindfulness technieken vanuit je hoofd toe te passen. Loslaten doe je dan door je lichaam zo te ontspannen, dat het overgave wordt.

Als je één woord zou moeten kiezen dat mindfulness het beste omschrijft dan is het overgave, accetatie of loslaten. Ik versta onder alle drie de termen hetzelfde. Alle aandachtstrucs die je leert bij mindfulness kunnen op zich al een heleboel voor je doen. Wil je ook de diepere spanningen die verband houden met de ergste dingen in het leven, dan lijken de aandachtstrucs in één keer niet meer te werken. Als je de mindfulness trucs bijvoorbeeld toepast omdat je van een naar gevoel af wilt komen creeer je extra spanning, omdat je je verzet tegen het gevoel.

Je zult dus altijd het onderliggende lichamelijke gevoel volledig moeten accepteren/loslaten. Dit wordt moeilijker naarmate de gevoelens heftiger worden. Je hoofd zegt bijvoorbeeld dat je het gevoel niet kunt accepteren, omdat je dan de controle over de situatie zult verliezen. Vaak wil je je pas overgeven aan het gevoel als je hoofd het gevoel heeft dat het de controle heeft teruggekregen. Zo blijf je leven vanuit je hoofd en niet vanuit je gevoel.

Op je gevoel leven is dus best heel spannend en vergt heel veel vertrouwen. Dit vertrouwen haalde je eerst uit je hoofd en zul je nu ergens anders vandaan moeten halen. Toen mensen nog geloviger waren haalden ze dit vertrouwen uit hun geloof. Tegenwoordig zie je dat ‘Trust in God’ en ‘niet mijn wil, maar u wil geschiede’, steeds meer wordt vervangen door geloven in je zelf. Als je je dromen niet najaagt met een vijftienjarenplan geloof je tegenwoordig al niet meer in je zelf. Nu is er niets mis met een vijftienjarenplan, maar het vertrouwen dat je hier uit zou moeten halen is een vertrouwen vanuit het hoofd. Het grootste geschenk van minduflness is dat het je vertrouwen geeft, ook al weet je niet wat je in de toekomst te wachten staat. Dit loslaten is dus nergens op gebaseerd.

Geloof je niet in God en wil je op iets anders dan je hoofd vertrouwen, dan moet je er voor oppassen dat je God niet vervangt met jezelf of iets buiten jezelf. Dan vertrouw je op een voorspellende rationalisatie en dat is niet het vertrouwen in overgave waar mindfulness zich op richt. Mindfulness kan zich dus wel losgetrokken hebben van de Boeddhistische religie, echt loslaten in vertrouwen kun je niet alleen stoelen op een aandachtstechniek. Vertrouwen kun je echter ook als je niet in God geloofd, zolang je het vertrouwen maar niet op iets vormelijks stoelt. Loslaten is pas echt loslaten in vertrouwen als het niet op iets gebaseerd is, of dat nu jezelf is of iets of iemand anders. Laat je alle dingen los en laat je in overgave alle nare gevoelens toe, dan verschijnt het vertrouwen vanzelf. Het vertrouwen kun je dus wel degelijk in jezelf vinden, maar niet in je hoofd, maar in je lichaam.

Loslaten vanuit overgave heeft naast zelfcompassie nog een andere component in zich. Er zit een heleboel kracht in loslaten vanuit overgave. Geen kracht van tanden op elkaar en doorzetten, maar een stille kracht. Omdat deze kracht niet uit verzet komt, maar uit overgave, is het blijvend. Er zijn dan ook mensen die zich, meestal vanuit heel diepe ellende, heel diep loslaten. De meesten van ons zullen echter nog vaak terugvallen in verzet en vanuit dit verzet doorzetten. Dit met de tanden op elkaar doorzetten kost veel meer kracht dan  het doorzetten vanuit de kracht die je krijgt als je je eerst overgeeft aan de moeilijke situatie.

Zelfdiscipline vanuit overgave levert zelfs een heleboel energie op, omdat je tegelijkertijd een hoop oud zeer kunt loslaten. Als de dingen niet gaan zoals je wilt komt er namelijk altijd een boel oud zeer omhoog, omdat je lichaam je vanuit zelfbescherming meteen herinnert aan de vorige keren waarin het mis ging. Het is dan ook belangrijk dat de overgave niet in je hoofd, maar in je lichaam plaats vindt. Met de vriendelijke toon van zelfcompassie ben je met je aandacht in het lichaam, zonder dat je de gevoelens weg wilt duwen. Alleen als je al je verzet laat varen kun je een stille kracht ervaren.

Uit vertrouwen kun je dus op een liefdevolle manier de zelfdiscipline halen die je nodig hebt om de mindfulness verder uit te diepen. Je zult veel zelfdiscipline nodig hebben, omdat mindfulness op de moeilijke momenten veel oud zeer in je lichaam bloot legt. Dit is ook de enige reden waarom mensen vastlopen als ze de mindfulness in meer aspecten van hun leven willen brengen. Loop je zelf dus een keer vast met mindfulness, probeer dan meteen te voelen welke lichaamssensaties er aanwezig zijn. Je kunt er zeker van zijn dat er behoorlijk nare gevoelens aanwezig zijn die je eerder met ongewenst gedrag hebt onderdrukt. Vertelt je hoofd je dat de mindfulness niet meer werkt, dan is er dus vaak iets dat je niet wilt voelen. Ga je wel met je aandacht naar je lichaam, dan ben je meteen weer verlost van je hoofd. Door je volledig over te geven aan de nare gevoelens, vind je de zelfdiscipline om in je lichaam en uit je hoofd te blijven.

Waar je bij mindfulness mee op moet passen is dat je er niet een te serieuze zaak van gaat maken. Hiermee bedoel ik niet dat je er niet zoveel mogelijk mee bezig moet zijn. Je moet er zoveel mogelijk mee bezig zijn, maar dan wel zonder dat mindfulness een doel op zich wordt. Mindfulness wordt dan via de achterdeur weer door het ego gekaapt (Lees hier wat de vijf valkuilen van het ego zijn). Voor je het weet wil je weer ergens ander zijn dan waar je nu bent. Je kunt aan je humeur controleren of je van mindfulness een egoproject hebt gemaakt. Je hebt dan namelijk een overdreven serieuze stemming, in plaats van dat je je licht en vrolijk voelt. Zo kun je aan je humeur ook altijd goed controleren of je je wel echt helemaal overgeeft. Als de overgave volledig is voel je je lichter, vrolijker en meer gedragen door het leven.

Nu moet je wel erg oppassen met de bovengenoemde ‘vrolijkheidsbarometer’. Je wilt natuurlijk niet zo’n spiritueel typ worden die altijd overdreven vrolijk is. Vrolijk doen is namelijk voor heel veel mensen een handige strategie om nare gevoelens te onderdrukken. Zo gebruikelijk is deze strategie dat het begrip ‘vrolijk’ in het woordenboek als volgt wordt omschreven:

vrolijk

loslatenin een goede stemming vb: mijn moeder is altijd vrolijk
even vrolijk [alsof er niets gebeurd was]
een vrolijke Frans [een zorgeloze pretmaker]
vrolijk worden [een beetje dronken worden]
zich ergens vrolijk over maken [erover spotten]

Bewoon je met je aandacht het lichaam, zonder weg schrikken van nare lichamelijke gevoelens, dan weet je zeker dat je je helemaal vanuit overgave loslaat en echt vrolijk bent.

Alternative Text

Janco König is klinisch psycholoog en meester in de rechten. Hij is gespecialiseerd in mindfulness-interventies en meditatie voor stressreductie. Hij geeft sinds 2009 mindfulnesstrainingen en heeft meer dan tien jaar persoonlijke ervaring met mindfulness en andere meditatiedisciplines. Zijn passie is zelfontdekking en ontwikkeling in zichzelf en anderen.